Cùng tham gia trong phái đoàn tháp tùng Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in bao gồm 200 người đến Bình Nhưỡng, phó chủ tịch tập đoàn Samsung, ông Lee Jae-yong nhìn thấy một tấm biển lớn gần nhà ga Bình Nhưỡng: “Khoa học là hàng đầu, tài năng là hàng đầu”.

Khi nói chuyện với Phó Thủ tướng Triều Tiên Ri Ryong Nam, ông Lee Jae-yong nói: “Tôi chưa bao giờ nhìn thấy tấm biển hiệu nào như vậy ở bất kỳ nước nào trên thế giới. Tôi từng nghĩ chúng tôi có rào cản nhất định trong tư tưởng, nhưng giờ đây tôi cảm thấy chúng tôi như một nước”.

Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc khi quay trở về từ Triều Tiên đã nói không ít về tiềm năng làm ăn kinh doanh ở Triều Tiên, và tất nhiên, họ cũng ý thức được nhiều về rủi ro, theo báo Nikkei nhận định trong bài báo mới đây. 

Liên hợp quốc và chính phủ nhiều nước khác như Mỹ, Hàn Quốc vẫn duy trì các biện pháp trừng phạt với Triều Tiên, điều đó đồng nghĩa với việc nhiều tập đoàn như Samsung, Lotte, SK, LG và Hyundai không thể hoạt động tại Triều Tiên. Người ta đang đặt câu hỏi liệu các mối quan hệ ngoại giao hiện tại có tiếp tục phát triển tốt hơn, và liệu cuối cùng Lãnh đạo Kim Jong Un có mở cửa đón đầu tư nước ngoài.

Thế nhưng ít nhất nếu nhìn từ bên ngoài, Tổng thống Hàn Quốc và Nhà lãnh đạo Triều Tiên đang lập ra nhiều kế hoạch. Và họ nói họ muốn nhiều tập đoàn gia đình của Hàn Quốc, được biết đến với cái tên chaebol, sẽ cùng tham gia vào. 

Khi ông Lee ở Bình Nhưỡng, hai nhà lãnh đạo đã đồng ý sẽ cùng phát triển kinh tế Triều Tiên, cụ thể là thỏa thuận để kết nối đường xe lửa và đường dọc bờ biển ở cả hai miền của bán đảo Triều Tiên. Trong ngày thứ Hai, quan chức Seoul và Bình Nhưỡng đã đồng ý sẽ cùng khởi công dự án hạ tầng vào cuối năm nay.

Người ta không khỏi đặt câu hỏi: Tiền ở đâu ra?

Chính phủ Hàn Quốc đang gây sức ép để nhiều công ty Hàn Quốc chấp nhận đầu tư vào nhiều dự án tại Triều Tiên trong hàng loạt các lĩnh vực, từ xây dựng cho đến năng lượng, viễn thông và du lịch.

Trong các cuộc đàm phán vào tháng trước, Tổng thống Moon và ông Kim đã đồng ý khôi phục hoạt động tại khu công nghiệp Kaesong nằm ở biên giới Triều Tiên, Hàn Quốc nơi hơn 100 công ty của Hàn Quốc từng hoạt động, tuyển dụng khoảng 50.000 người lao động Triều Tiên. Khu công nghiệp này đóng cửa năm 2016 khi mà căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên tăng cao.

Bất chấp sự lạc quan của ông Lee, doanh nghiệp lớn nhất Hàn Quốc này cho đến nay chưa hề công bố kế hoạch đầu tư vào Hàn Quốc. Các nguồn tin thân cận với Samsung cho biết công ty này khá thận trọng về việc đầu tư vào Triều Tiên.

Theo một chuyên gia trong ngành, Samsung hiện đang trong tình thế khó khăn khi mà công ty đối diện với áp lực cạnh tranh cao từ phía các doanh nghiệp Trung Quốc cung cấp sản phẩm cùng loại nhưng ở mức giá rẻ hơn, đối với Samsung, việc cấp bách hơn có lẽ là tự bảo vệ mình khỏi họ chứ không phải đầu tư vào Triều Tiên. 

Nhiều chuyên gia phân tích cho rằng khu công nghiệp Kaesong hấp dẫn các doanh nghiệp Hàn Quốc bởi chi phí thuê nhà xưởng thấp, chi phí lao động rẻ và lượng lớn lao động nói cùng ngôn ngữ, mức lương lao động ở đây được ước tính thấp hơn lương lao động tại Việt Nam, Trung Quốc và Hàn Quốc.

Tập đoàn LG, tập đoàn tập trung phát triển các sản phẩm điện tử và hóa chất, trong khi đó cẩn thận hơn nhiều. Công ty này từng có nhà máy lắp đặt tivi tại Triều Tiên tuy nhiên đã rút đi từ năm 2009 do căng thẳng Triều Tiên, Hàn Quốc tăng lên. LG đang tính đến việc sẽ mở lại nhà máy ở Triều Tiên thế nhưng chưa công bố kế hoạch cụ thể nào.

Nguồn tin từ Lotte cho thấy công ty nhìn thấy cơ hội tại Triều Tiên trong các ngành khách sạn, xây dựng, thực phẩm và bán lẻ, thế nhưng cũng nhìn nhận thấy không ít rủi ro. Lotte vẫn đang tiếp tục nghiên cứu tình hình tại Triều Tiên.